Sau khi đi qua 3 phần của bài toán chi phí điện trong bối cảnh cơ chế giá điện hai thành phần sẽ triển khai áp dụng từ 2027 theo lộ trình 4 giai đoạn của Luật Điện lực, tại bài viết cuối cùng, NSN sẽ tổng hợp những giải pháp mà doanh nghiệp có thể bắt tay vào làm ngay, đảm bảo đúng, trúng và hiệu quả, tùy theo ngân sách của mình. 

Từ kinh nghiệm thực tế, NSN nhận thấy doanh nghiệp cần tiếp cận theo 4 nhóm giải pháp cốt lõi dưới đây.

1. Điện mặt trời mái nhà + BESS: GiảmPmax từ gốc 

Giải pháp kết hợp điện mặt trời mái nhà và hệ thống lưu trữ năng lượng (BESS) giúp doanh nghiệp vừa giảm điện năng tiêu thụ, vừa chủ động cắt giảm công suất đỉnh. 

Đầu tiên, vì sao cần lắp điện mặt trời kết hợp pin lưu trữ?  

Vì 2 lý do sau:   

+ ĐIỆN MẶT TRỜI MÁI NHÀ chỉ đóng vai trò bổ trợ, phát điện chủ yếu vào giờ trưa khi bức xạ tốt qua đó làm giảm sản lượng điện mua từ lưới và chi phí điện năng.  

+ Công suất cực đại lấy từ lưới hầu như không đổi & Phần công suất dư không thể tích trữ để sử dụng vào giờ cao điểm mà bị cắt bỏ. Do đó, cần pin lưu trữ để giới hạn công suất cực đại và tránh lãng phí công suất dư.  

Case study thực tế: 1 khách hàng từng được NSN lắp đặt điện mặt trời mái nhà, sau khi có thông tin về quy định giá điện 2 thành phần đã đặt đề bài cho NSN làm thế nào để tối ưu chi phí. Trải qua khảo sát, đo lường và dự toán chi phí điện tại nhà máy trong 2 trường hợp: lắp đặt điện mặt trời có BESS và không có BESS, NSN đã gửi lại kết quả nghiên cứu và được khách hàng thông qua.  

Cụ thể như sau: 

Tuy nhiên, đây không chỉ là bài toán lắp đặt tấm pin mặt trời và BESS. Thực tế cho thấy, phần lớn doanh nghiệp không có đội ngũ chuyên sâu về hệ thống điện mặt trời, và buộc phải phụ thuộc hoàn toàn vào nhà thầu. Trong khi đó, nhiều nhà thầu chỉ hiểu về điện mặt trời nhưng không hiểu vận hành nhà máy, dẫn đến điện mặt trời mái nhà trở thành hệ thống “gắn thêm” thay vì được thiết kế như một phần của hệ thống điện nhà máy tổng thể. Hệ quả là: 1-2 năm đầu điện mặt trời hoạt động rất tốt, nhưng sau đó bắt đầu xuất hiện hỏng hóc, nhà máy không biết hiệu suất hệ thống điện mặt trời đang chạy là bao nhiêu, có tiết kiệm lượng điện năng đúng như thiết kế và bàn giao ban đầu hay không? Đó là lúc chi phí sửa sai còn lớn hơn chi phí đầu tư ban đầu.   

Vậy doanh nghiệp nào đang cân nhắc triển khai điện mặt trời, có thể sử dụng 5 tiêu chí cơ bản sau để chọn nhà thầu phù hợp: 

• Thứ nhất, hiểu kết cấu mái, vật liệu và tuổi thọ công trình 
  Để đảm bảo tải trọng, chống thấm, chống gió bão, không chỉ đúng, mà phải đúng theo tiêu chuẩn dài hạn.  

• Thứ hai, hiểu hệ thống điện và M&E của nhà máy 
  Để thiết kế hệ thống hòa nhập mượt mà, không làm gián đoạn sản xuất. 

• Thứ ba, lựa chọn công suất và vị trí lắp đặt phù hợp với đặc thù sản xuất 
  Không phải cứ lắp càng nhiều là càng tốt. Mà là lắp “đúng”, lắp “đủ” để tối ưu chi phí theo cơ chế giá điện hai thành phần.  

• Thứ tư, tuân thủ tiêu chuẩn thi công quốc tế 
  Đây không chỉ là yêu cầu kỹ thuật, mà còn là tiêu chí bắt buộc với các doanh nghiệp FDI. 

• Và cuối cùng, điều quan trọng nhất: Tối ưu tổng thể, không tối ưu từng phần 
  Để hệ thống điện mặt trời trở thành một phần mở rộng tự nhiên của nhà máy chứ không phải một “phần lắp thêm”. 

NSN với hơn 20 năm tư vấn cơ điện nhà máy & 10 năm thi công năng lượng tái tạo sẽ giúp doanh nghiệp hiểu đúng, chuẩn bị sớm, tối ưu hệ thống điện mặt trời, biến hệ thống thực sự trở thành phần mở rộng tự nhiên của nhà máy, giúp nhà máy tiết kiệm chi phí theo cơ chế tính giá điện mới.

2. Tối ưu vận hành: GiảmPmaxmà không giảm sản lượng 

Nếu ví điện năng như dòng chảy, thì vận hành chính là cách chúng ta điều tiết dòng chảy đó. Mục tiêu cốt lõi của giải pháp này là điều phối phụ tải theo thời gian để tránh dồn tải. Doanh nghiệp hoàn toàn có thể: 

2.1. Bố trí lại kế hoạch sản xuất 

• Rà soát các công đoạn tiêu thụ điện lớn  

• Tránh vận hành đồng thời nhiều thiết bị công suất cao  

• Giãn lịch chạy máy theo khung giờ  

• Ưu tiên vận hành vào giờ thấp điểm (nếu có thể)  

Kết quả: Giảm hiện tượng dồn tải, từ đó giảm Pmax. 

2.2. Ứng dụng hệ thống EMS 

• Thiết lập ngưỡng công suất mục tiêu  

• Khi phụ tải tiệm cận ngưỡng: tự động xả BESS hoặc hạn chế lấy điện từ lưới  

• Xây dựng kịch bản vận hành theo thời gian  

Kết quả: Kiểm soát Pmax theo thời gian thực, giảm phụ thuộc vào con người. 

2.3. Cắt giảm tải không cần thiết 

• Rà soát hệ thống phụ trợ (HVAC, chiếu sáng…)  

• Tắt thiết bị không cần thiết khi phụ tải cao  

• Chuẩn hóa vận hành để tránh chạy không tải  

Kết quả: Giảm phụ tải nền, hỗ trợ giảm đỉnh.

3. Nâng cấp thiết bị: Tối ưu hiệu suất toàn hệ thống

Đây là giải pháp mang tính bền vững, giúp giảm tiêu thụ điện và hạn chế tăng đột biến công suất. 

3.1. Thay thế thiết bị hiệu suất cao 

• Chiller hiệu suất cao  

• Máy nén khí biến tần  

• Motor IE3/IE4  

Ưu tiên thiết bị có dòng khởi động thấp hoặc tích hợp inverter. 

Kết quả: Giảm tiêu thụ điện và hạn chế tăng Pmax. 

3.2. Giảm tổn thất nội bộ 

• Tối ưu hệ thống dây dẫn  

• Kiểm tra tổn hao máy biến áp  

• Cân bằng pha  

• Kiểm soát hệ số công suất (cosφ)  

Kết quả: Giảm tổn thất “ẩn”, nâng cao hiệu quả vận hành. 

4. Kiểm soát công suất đỉnh: Tác động trực tiếp đến chi phí

Đây là nhóm giải pháp có ảnh hưởng trực tiếp nhất đến hóa đơn điện doanh nghiệp. 

4.1. Phân bổ lại lịch sản xuất 

• Hạn chế chạy tải lớn trong giờ cao điểm  

• Dịch chuyển phụ tải sang giờ thấp điểm  

4.2. Kiểm soát trình tự khởi động 

• Thiết lập thứ tự khởi động thiết bị  

• Áp dụng độ trễ giữa các tải lớn  

4.3. Cảnh báo Pmax bằng EMS 

• Thiết lập ngưỡng cảnh báo  

• Theo dõi phụ tải theo thời gian thực  

• Tự động giảm tải khi cần thiết  

Trong bối cảnh hiện nay, chi phí điện không còn là một khoản chi cố định, nó đang dần trở thành một biến số chiến lược. Doanh nghiệp chuẩn bị sớm sẽ biến chi phí điện thành lợi thế cạnh tranh. Doanh nghiệp chậm chân sẽ phải gánh thêm một khoản chi phí vận hành rất lớn trong tương lai.  

Nếu anh chị đang bắt đầu quan tâm đến vấn đề này, NSN có thể đồng hành cùng doanh nghiệp từ những bước đầu: Tư vấn cách thu thập và giám sát Pmax hàng tháng theo đúng cách tính mới của EVN. Hoặc khảo sát thực tế và đề xuất công suất, vị trí lắp đặt điện mặt trời phù hợp với đặc thù sản xuất.