Trong bối cảnh xung đột địa chính trị tại Trung Đông tiếp tục leo thang, thị trường năng lượng toàn cầu đang bước vào giai đoạn biến động mạnh. Giá nhiên liệu tăng nhanh không chỉ là một yếu tố chi phí đơn lẻ, mà đang tạo ra một “cơn bão đa tầng” tác động trực tiếp đến toàn bộ chuỗi giá trị ngành xây dựng.

Tại Việt Nam, những biến động này đang đặt doanh nghiệp trước một bài toán lớn hơn: không chỉ là thích nghi, mà là tái cấu trúc cách vận hành để tồn tại và phát triển bền vững.

Tác động đa tầng: Khi biến động vĩ mô lan tới từng công trường

Biến động giá năng lượng không dừng lại ở chi phí nhiên liệu, mà lan tỏa theo hiệu ứng domino qua nhiều lớp:

Chi phí vận hành gia tăng đột biến
Từ cuối tháng 2/2026, giá xăng tăng khoảng 33% và giá dầu tăng tới 44–45%. Điều này kéo theo chi phí ca máy và logistics tăng mạnh, trở thành “ngòi nổ” cho chuỗi tăng giá toàn ngành.

Áp lực lên vật liệu xây dựng

• Nhóm bê tông và vật liệu thô: Giá bê tông dự kiến tăng 5–12% (tương đương 60.000 – 90.000 đ/m3), giá cát, đá, sỏi dự kiến tăng 10-12%, do chi phí vận chuyển và khai thác tăng cao.
• Nhóm thép và kim loại chịu áp lực từ chi phí năng lượng và tỷ giá, với mức tăng dự kiến 3–5%.

Rủi ro tiến độ ngày càng rõ rệt
Sự bất ổn trong vận tải và chuỗi cung ứng toàn cầu kéo dài thời gian giao hàng, làm gia tăng nguy cơ chậm tiến độ và phát sinh chi phí hợp đồng.

Doanh nghiệp đang đối mặt với những rủi ro hệ thống

Từ góc độ vận hành, “cơn bão giá” không chỉ làm tăng chi phí, mà còn bộc lộ những điểm yếu mang tính hệ thống:

• Áp lực dòng tiền: Chi phí vật tư tăng buộc doanh nghiệp phải mở rộng vốn lưu động, trong khi tiến độ thanh toán thường có độ trễ.
• Rủi ro hợp đồng: Các hợp đồng trọn gói thiếu điều khoản điều chỉnh giá trở thành yếu tố bào mòn lợi nhuận khi biến động vượt mức dự phòng.
• Đứt gãy chuỗi cung ứng: Nhà cung cấp yếu về tài chính có thể không duy trì được cam kết hoặc dừng cung ứng do không chịu nổi áp lực tăng giá.

Trong bối cảnh đó, cách tiếp cận “đối phó ngắn hạn” không còn đủ. Doanh nghiệp cần một chiến lược quản trị chủ động, dựa trên dữ liệu và hệ thống.

Từ “đối phó” sang “quản trị chủ động”: Cách NSN tiếp cận bài toán chi phí

Với kinh nghiệm triển khai và tư duy quản trị chi phí theo hệ thống, NSN nhìn nhận rằng:
biến động hiện tại không chỉ là thách thức, mà là cơ hội để doanh nghiệp tái cấu trúc năng lực vận hành.

Tại NSN, bài toán này được tiếp cận theo 3 trụ cột:

1. Kiểm soát từ gốc: Khối lượng - đơn giá - kế hoạch

Ngay từ trước khi triển khai, NSN tập trung:

• Rà soát kỹ khối lượng và đơn giá
• Lập kế hoạch mua hàng gắn với tiến độ và dòng tiền

Đối với các dự án EPC quy mô lớn, bản vẽ thi công được triển khai ở mức độ chi tiết cao, kết hợp công cụ phù hợp để:

• Kiểm soát chính xác khối lượng
• Hạn chế sai lệch và phát sinh ngay từ đầu

 Đây là bước nền tảng giúp giảm thiểu rủi ro chi phí ngay từ “điểm xuất phát”.

2. Kiểm soát trong quá trình: Bám sát thực tế - điều chỉnh kịp thời

Trong quá trình triển khai, NSN duy trì kỷ luật vận hành chặt chẽ:

• Thiết lập báo cáo tuần về khối lượng thực hiện, dòng tiền và tiến độ
• Đối chiếu liên tục giữa kế hoạch và thực tế
• Nhận diện sớm các sai lệch để điều chỉnh kịp thời

3. Kiểm soát rủi ro: Quản trị cung ứng & hợp đồng

Chiến lược cung ứng đóng vai trò quyết định trong việc ổn định chi phí.

Các giải pháp bao gồm:

• Chủ động đàm phán hợp đồng giữ giá với đối tác chiến lược
• Thiết lập điều khoản điều chỉnh giá và tỷ giá trong hợp đồng
• Xây dựng hệ sinh thái nhà cung cấp có năng lực tài chính vững

Cách tiếp cận này giúp doanh nghiệp không chỉ giảm rủi ro, mà còn duy trì tính linh hoạt trong môi trường biến động.

Biến thách thức thành lợi thế cạnh tranh

“Cơn bão giá” là phép thử rõ ràng cho năng lực quản trị của doanh nghiệp xây dựng.

Trong giai đoạn này, sự khác biệt không nằm ở việc ai chịu ảnh hưởng ít hơn, mà ở việc ai kiểm soát tốt hơn dữ liệu, vận hành và chiến lược.

“Trong biến động, doanh nghiệp không thiếu dữ liệu — mà thiếu khả năng ra quyết định đúng thời điểm dựa trên dữ liệu đó.”

Với cách tiếp cận của một tổng thầu, NSN đồng hành cùng doanh nghiệp từ thiết kế, thi công đến tối ưu vận hành, giúp:

• Kiểm soát chi phí
• Giảm rủi ro
• Và hướng tới phát triển bền vững

Biến động là điều không thể tránh khỏi. Nhưng cách doanh nghiệp phản ứng sẽ quyết định vị thế trong tương lai.

Thay vì bị cuốn theo “cơn bão giá”, những doanh nghiệp chủ động chuyển đổi, làm chủ dữ liệu và tối ưu vận hành sẽ là những đơn vị tạo ra lợi thế cạnh tranh dài hạn./.

Trần Thảo Hòa_Trưởng phòng Cung Ứng