Trong hai Webinar trước, NSN đã cùng doanh nghiệp tìm hiểu tác động của cơ chế Giá điện hai thành phần, nhận diện những nguyên nhân khiến công suất đỉnh (Pmax) tăng cao và các giải pháp vận hành có thể áp dụng ngay để kiểm soát công suất đỉnh. Tuy nhiên, tối ưu vận hành không phải lúc nào cũng đủ để Pmax đạt như kỳ vọng, khi đó doanh nghiệp cần chuyển sang những giải pháp đầu tư dài hạn hơn. 

Chất lượng điện là nền móng của mọi giải pháp năng lượng 

Một hệ thống điện có chất lượng kém có thể làm giảm hiệu quả của các giải pháp năng lượng được triển khai phía sau. Chẳng hạn, biến tần có thể giúp tối ưu hiệu suất và tiết kiệm điện, nhưng đồng thời cũng có thể phát sinh sóng hài, ảnh hưởng đến sự ổn định của hệ thống điện. Vì vậy, đầu tư giải pháp tiết kiệm năng lượng trên một hệ thống điện chưa ổn định cũng giống như xây nhà trên một nền móng chưa vững. Giải pháp vẫn có thể được triển khai, nhưng hiệu quả đầu tư và độ ổn định trong vận hành có thể không đạt như kỳ vọng. 

NSN và đối tác chuyên môn sẽ tiếp cận bài toán này theo mô hình 3 tầng sử dụng năng lượng hiệu quả: 

• Tầng nền tảng: Chất lượng điện - chống sụt áp, lọc sóng hài, ổn định nguồn điện. 

• Tầng tối ưu hiệu suất: Biến tần, BESS, Solar và tối ưu tải tiêu thụ. 

• Tầng quản trị thông minh: AI Factory, MES, EMS, Digital Twin. 

Điểm quan trọng là các tầng phía trên chỉ có thể phát huy đúng hiệu quả khi nền tảng chất lượng điện đủ vững. 

Nâng cao chất lượng điện không bắt đầu từ việc lắp thiết bị 

Một sai lầm phổ biến của kỹ thuật viên khi nhìn thấy một hiện tượng bất thường là lập tức tìm thiết bị để xử lý. Trong thực tế, doanh nghiệp cần xác định đúng nguyên nhân gốc trước khi quyết định đầu tư theo quy trình U-I-S-P gồm 4 bước: 

Understand – Hiểu: Không giả định nguyên nhân; thu thập dữ liệu đủ dài để hiểu đặc thù hệ thống. 

Identify – Xác định: Phân tích biên độ, tần suất và đặc tính tải để tìm ra nguyên nhân gốc. 

Solve – Giải quyết: Lựa chọn và triển khai giải pháp phù hợp, đồng thời giám sát hiệu quả trong quá trình vận hành. 

Preventive – Phòng ngừa: Xây dựng tiêu chuẩn và trách nhiệm vận hành để duy trì hiệu quả lâu dài. 

Trong quá trình khảo sát, các dấu hiệu như dây dẫn hoặc tụ điện phát nóng, máy biến áp quá nhiệt, động cơ rung lắc, thiết bị bảo vệ thường xuyên tác động hay hệ thống đo lường sai lệch có thể cung cấp những dữ liệu quan trọng để khoanh vùng vấn đề. 

Đúng nguyên nhân, đúng giải pháp 

Sau khi có dữ liệu và xác định nguyên nhân, doanh nghiệp mới lựa chọn giải pháp phù hợp. Ba nhóm giải pháp tiêu biểu gồm: 

• AVC: Ổn định điện áp liên tục, xử lý dao động điện và các vấn đề như sụt áp gây dừng máy, PLC reset hoặc lỗi dây chuyền. 

• AHF: Lọc sóng hài theo thời gian thực, đặc biệt phù hợp với các vấn đề THD và cộng hưởng. 

• SVG: Bù công suất phản kháng nhanh, chính xác, hỗ trợ xử lý cosφ thấp. 

Một trường hợp thực tế tại nhà máy sản xuất cáp sẽ cho doanh nghiệp thấy tầm quan trọng của bước khảo sát. Sau khi lắp Điện mặt trời, nhà máy phát hiện thanh cái tại tủ tổng phát nóng, rung và gây tiếng ồn. Kết quả giám sát cho thấy sóng hài từ Solar inverter đạt tiêu chuẩn, trong khi sóng hài nền của nhà máy ở mức cao do các tải phi tuyến tạo ra, tiềm ẩn nguy cơ cộng hưởng khi thay đổi cấu trúc nguồn. Giải pháp được lựa chọn là bộ lọc sóng hài chủ động để xử lý nguồn sóng hài nền. 

Ổn định nguồn điện trước, tối ưu năng lượng sau 

Chất lượng điện không chỉ là một khoản chi phí kỹ thuật, đó là nền móng của chiến lược tiết kiệm năng lượng và chuyển đổi số. Khi hệ thống điện ổn định, nhà máy có thể giảm dừng máy, duy trì sản xuất ổn định, giảm bảo trì và tạo điều kiện để các giải pháp năng lượng phía sau phát huy hiệu quả kiểm soát Pmax cao hơn. Và khi nền móng đã vững, câu hỏi tiếp theo là: Đâu là giải pháp chính giúp kiểm soát Pmax trực tiếp và mạnh mẽ nhất?